پێواژۆ کردارییەکان لە زمانی کوردیدا

Verb Processes in Kurdish Language


زانکۆی سلێمانی/ کۆلێژی زمان –بەشی کوردی
Dr. Muhamad Omar Awl
University of Sulaimani/ College of Languages- Kurdish Dept.
E-mail:This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
E-mail:hama٩٧٣@gmail.com
    توێژەر ساڵی (١٩٩٦) بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە (زمان و ئەدەبی کوردی)دا لە زانکۆی سلێمانی بەدەستھێناوە، پاشان ساڵی (٢٠٠٢) بڕوانامەی ماستەری بە ناونیشانی (دابەشبوونی کرداری لێکدراو لەڕووی داڕشتن و ئەرکەوە) وەرگرتووە، دواتر لە ساڵی (٢٠٠٨) بڕوانامەی دکتۆرای بە ناونیشانی (کردەی تەواوکردن لە زمانی کوردیدا) وەرگرتووە. ئێستاش لە بواری پسپۆڕی (زانستی زمان / مۆرفۆلۆژی و سینتاکس و سیمانتیک) کار و توێژینەوە ئەنجام دەدات.


الملخص

      يُقدم هذا البحث دراسة تحليلية وصفية لعمليات الفعل و استعمال التعددية في اللغة الكردية. أستفاد هذا البحث مِنْ نظرية التعددية لبول سمسن(1993).
      يحتوى استعمال اللغة على التركيب الوظيفي/النظامي الاول يتضمن متطلبات نظام قواعد اللغة و الثاني َيشمل العمليات المعرفية/الوظيفية الذي يُفسر استخدام عنصر نظامي مُحدد.  وَيشمل عمليات الفعل عمليات (مادية، معرفية، لفظية و علاقاتية ).
      في دراسة وصفية للاستخدام التعددية في اللغة الكردية، يدرس هذا البحث دور المشاركين وظروفهم في تحديد كل عملية، ويظهر البحث بأن هناك علاقة بين رؤية المتحدث لعالمه واختياره لعمليات الفعل عند استعمال التعددية لتركيب الجمل.
      وَ قد قدَمنا شرح كافٍ و مختلف لمفهوم الفعل وفقاً لتنظيم الدلالي (السيمانتيكى) لخبرات المتحدث بدلاً من النظر الى التعددية من خلال المتطلبات القواعدية للاحتياج الى المفعول به المباشر.
     وتُكمن اصالة هذا البحث في الابعاد المتعددة التي يزودنا بها هذه العمليات الفعلية لتحليل بنية الجمل في الغة الكردية.
يمكن أن يكون هذا البحث ذات فائدة باعتباره نقطة لدخول الى دراسة و فهم معجم الفعل في الغة الكردية و برنامج لتعلم اللغة في اللغة الكردية.

Abstract

   This paper presents a descriptive analysis of the processes underlying the usage of transitivity in Kurdish Language. Paul Simpson’s Transitivity model has been adopted in this work. Language use involves both systemic and functional components, the former comprising language grammar system requirements and the latter embracing cognitive/ functional processes underlying the use of a specific systemic component: namely, Material, Mental, Verbal and Relational.

    In a descriptive analysis of transitivity usage in Kurdish language, this paper examines participants’ roles and circumstances in identifying each process. The paper demonstrates that there is a correlation between the speakers’ worldviews and their choice of the processes in using transitivity to generate sentences.

    An adequate and different explanation of the verb concept has been presented on the basis of the semantic organization of a speaker’s experience rather than on viewing transitivity in terms of a grammatical requirement of direct objects. The originality of this paper lies in the various dimensions that such processes provide for analyzing Kurdish sentence structure. The paper can be of benefit as an entry point for studying and understanding the Kurdish verb lexicon and for the program of learning Kurdish language.


Download PDF File
DOI : https://doi.org/10.21928/juhd.20170820.18


سەرچاوەکان

١. ئەوڕەحمانی حاجی مارف، ڕێزمانی کوردی، بەرگی یەکەم(وشەسازی)، بەشی پێنجەم – کردار- دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی (٢٠٠٠).
٢. ساجیدە عەبدوڵڵا فەرھادی، ڕستە و پاش ڕستە، چاپخانەی دەزگای ئاراس، ھەولێر (٢٠٠٩).

٣. شێرزاد سەعید ێدیق، ڕستەی زمانی کوردی بە پێی (تیۆری کاتەگۆریی و پێوانە)ی ھالیدای، نامەی ماستەر (بڵاونەکراوە)، کۆلێجی زمان، زانکۆی سەڵاحەدین، ھەولێر (٢٠٠٨).
٤.  شێرزاد سەعید سەددیق، ڕستەی بە پێی ڕێزمانی لێکسیکی ئەرکی لە زمانی کوردی و فارسیدا، نامەی دکتۆرا (بڵاونەکراوە)، فاکەڵتی ئاداب، زانکۆی سۆران، سۆران (٢٠١٣).
٥. محەمەدی مەحویی، ڕستەسازیی کوردی، چاپخانەی زانکۆی سلێمانی، سلێمانی (٢٠٠١).
٦. محەمەدی مەحوی و کاروان عومەر قادر و شیلان عومەر حسێن، دروستەی کردار (بنەما و دیاردە)، چاپخانەی زانکۆی سلێمانی، سلێمانی(٢٠١٠).

٧. Fattah, M. M., A Generative Grammar of Kurdish. Unpublished PhD dissertation, University of Amsterdam, ١٩٩٧.
٨. Halliday, M., & Matthiessen, C., An Introduction to Functional Grammar (٢nd ed.). London: Edward Arnold, ٢٠٠٤.
٩. Halliday, M., Explorations in The Function of Language. London: Edward Arnold, ١٩٨١.
١٠. Halliday, M.., An Introduction to Functional Grammar. London: Edward Arnold, ١٩٨٥.
١١. Huddelston, R., Introduction to the Grammar of English.Cambridge: Cambridge University Press, ١٩٨٤.
١٢. Simpson, P., Language, Ideology and Point of View. London: Routledge, ١٩٩٣.